الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : غرويان وشيروانى )
537
أصول الفقه ( فارسى )
زمان نسبت با زمان جرى ( حمل ) يكى است . پس قول حضرت كه مىفرمايد : « فليمض على يقينه » ظهور در اين معنا دارد كه زمان نسبت وجوب بناگذارى بر يقين ، عينا همان زمان حصول يقين است . و اين امر جز بر قاعدهء استصحاب منطبق نمىشود چرا كه يقين در مورد استصحاب ، تا زمان عمل به استصحاب همچنان باقى و محفوظ است . و امّا مورد قاعدهء يقين ، شكّ سارى است و لذا يقين در ظرف وجوب عمل به اين قاعده ، وجود خارجى ندارد . و شايد بخاطر همين ظهور است كه كسانى ، دلالت روايت بر استصحاب را ظاهر دانستهاند . 5 - مكاتبهء على بن محمد قاسانى مىگويد : در مدينه بودم و به امام عليه السّلام نامه نوشتم و در مورد روز مشكوك در ماه رمضان سؤال كردم كه آيا بايد آن روز را روزه گرفت يا نه ؟ امام در پاسخ فرمود : « شك در يقين داخل نمىشود ، با رؤيت ( هلال ) روزه بگير و با رؤيت ( هلال ) افطار كن » . شيخ انصارى مىگويد : « انصاف اين است كه اين روايت ، ظاهرترين روايات در باب استصحاب است ، ولى سند آن سالم نيست » . و شيخ در نحوهء دلالت اين روايت مىگويد : « متفرع كردن حد و مقدار هريك از دو امر يعنى روزه گرفتن و افطار كردن بر رؤيت هلال رمضان و شوال ، درست نيست مگر اينكه اين معنا اراده شده باشد كه شك لاحق را نبايد در يقين سابق دخالت داد ، يعنى شك مزاحم يقين سابق نمىباشد » . و صاحب كفايه بر اين سخن ايراد گرفته و حاصل ايراد ايشان با توضيحى از ما اين است كه : ما ظهور اين روايت در استصحاب را ممنوع مىدانيم چه رسد به اظهريت روايت نسبت به ساير روايات ! زيرا دلالت روايت بر استصحاب ، متوقف بر اين است كه مراد از يقين ، يقين به عدم دخول رمضان و عدم دخول شوال باشد . ولى بعيد نيست كه مراد از آن ، يقين به داخل شدن رمضان كه وجوب روزه منوط به آن است و داخل شدن شوال كه وجوب افطار منوط به آن است ، باشد . و معناى اينكه شك در اين يقين داخل نمىشود اين است كه حكم يقين به شك داده نمىشود و شك بجاى يقين نمىنشيند . بلكه مدار وجوب روزه و افطار ، فقط بر يقين است